Sosyal Anksiyete ve Sosyal Fobi'de Övgü İşe Yarar mı?

Bir iltifat aldığınızda nasıl tepki verirsiniz? Belki okulda, belki arkadaşlarınız arasında ya da aileniz yanında güzel bir davranış ortaya koyduğunuz anlarda. Aldığımız takdir ve övgüleri başka zamanlarda da elde edebilmek için o davranışları tekrarlarız. Söylenen o güzel iltifatlar hepimizin hoşuna gider, değil mi?

Ancak sosyal fobi ya da sosyal anksiyeteniz varsa durum hiç de tahmin ettiğiniz gibi değildir. Yapılan son araştırmalar, sosyal anksiyetesi olan kişilerin iltifattan hoşlanmadığını ortaya koymuştur.

Sosyal kaygılı kişiler övgüye neden farklı tepki verir?

Ne kadar güzel olursa olsun, sosyal anksiyetesi olan kişiler ortaya koydukları çabaların sessizce kabul edilmesini tercih eder. Başkaları tarafından övüldüklerinde hiçbir şey olmamış gibi işlerine devam ederler. Başarılarını zevkle hatırlamak yerine bu tür anılar zihinlerinden hemen kaybolur; bunun yerine başkalarının önünde yaptıkları hataları düşünme eğilimleri daha fazladır.

Sosyal anksiyete bozukluğu olan kişilerde, geçmiş deneyimlerdeki anıları olumlu hatırlamak yerine bu anılardaki olumsuzluğa odaklanma eğilimi karakteristik bir özelliktir. Sosyal anksiyetesi olmayan insanlar, benlik saygısını artıran anıları bir tür kendini koruma dürtüsüyle hatırlayarak olumlu duygular yaşarlar. Sosyal anksiyete bozukluğunda ise kişiler olumlu geri bildirimlerden çok olumsuz geri bildirimleri hatırlar. Yani sosyal kaygılı kişiler, diğer insanlardan çok olumlu geri bildirimler almış olsalar bile en ufak olumsuz geri bildirimi kaydeder ve diğer olumlu övgüleri belleklerinden neredeyse silerler.

İster sosyal fobi ister sosyal anksiyete deyin, bu soruna sahip olan kişiler iltifat ve övgüleri kendileriyle bir şekilde ilişkilendiremezler. Bu durum ister övülmeyi hak etmediklerini hissettiren duygulardan, ister başkalarının ilgisini çekmekten kaçma arzusundan, ister olumlu deneyimleri bilinçten uzaklaştırma çabasından kaynaklansın, sosyal kaygı tedavisi için terapi ortamında bu anıların yeniden bilinçli şekilde ele alınması gerekmektedir.

Eğer sosyal fobiniz varsa, diğer insanların sizi fark ettiğinde yaşadığınız mutluluk önemli bir tatmin kaynağı ve ego doyumu olabilir. Yaptığınız her şeyle gurur duymanıza gerek yok, ama başkalarının sizinle ilgili olumlu şeylerin farkına vardığında, kısa bir süre için bile olsa bu duyguya bağlı kalabilmek, sosyal kaygınızla baş etmenizde önemli bir adım olacaktır.