Psikologa Gitmek İçin Nedenler

Toplumumuzda bir ruh sağlığı profesyoneli ile görüşmeye ilişkin yanlış bir inanış vardır: “Ben deli değilim, psikoloğa neden gideyim?” Bu yanlış inancın ruh sağlığı hizmeti almayı nasıl engellediğini ve psikolojik destek almanın hayatın akışı içinde ne kadar önemli bir yer tuttuğunu bu yazıda ele almaya çalıştım.

Psikolojik Yardım Kime Göredir?

Psikolojik yardım, sanılanın aksine gerçekle bağını koparmış kişiler tarafından alınmaz. Psikolojik yardım arayışı içinde olanlar ya da destek alanlar, sorunlarının farkında olan ve bunlara çözüm arayan kişilerdir. Psikolojik destek, duygusal zorluklar yaşayan, yaşamında ruhsal ve psikolojik açıdan güçlük ve engellerle başetmeye çalışan, duygusal ve zihinsel olarak yorulmuş her insan için fayda sağlayacak profesyonel bir yardım hizmetidir.

Ne Zaman Bir Psikologa Gitmek Gerekir?

Hepimiz hayatımızın bazı zamanlarında beklenmedik ve üstesinden gelmekte zorlandığımız olaylar yaşayabiliriz. Bu olaylar ruh halimizi değiştirip dengesizleştirebilir ya da başetme mekanizmalarımızı devre dışı bırakabilir. Örneğin bir işten veya bir eşten ayrılma, sevilen birinin kaybı, kaza gibi olaylar hem fiziksel hem de ruhsal yapımızı daha kırılgan bir hale getirir. Tam bu noktada uzman bir psikolog, bu yaşam olaylarıyla başa çıkmamıza ve hayatın bir parçasının bu tür olaylar olduğunu daha sağlıklı bir şekilde kavramamıza yardımcı olur.

Bazen kendimize ya da etrafımıza zarar verme düşüncesine kapılabiliriz, bu düşüncelerin varlığını bazen inkar da edebiliriz. Kimi zaman karşımızdaki insanla ufak sebeplerle kavga edebilir, duygularımızı ve öfkemizi kontrol edemeyip hem onları hem kendimizi zor duruma düşürebiliriz. Bu durum ruhsal dünyamızın kırılganlığının bir göstergesi olabilir. Bir klinik psikolog, kendimize ve etrafımızdaki insanlara yönelik bu zarar verici duygu ve düşünceleri incelemeye davet ederek bunların farkındalığına ulaşmamıza ve kontrol altına almamıza yardımcı olur.

Bazen insanlarda “kara bulutlu, depresif ruhsal hali” ortaya çıkabilir: her zaman yapılan aktiviteler yapılmak istenmez, kimseyle konuşma isteği kalmaz, işe zoraki gidilir, yemek yeme ve yataktan çıkma isteği azalır. Bir klinik psikolog, ruh halindeki bu kara bulutları dağıtmaya ve gündelik hayata tekrar tutunabilmeye yardımcı olabilir.

Ruh halindeki bu olumsuz hava bazen kötü alışkanlıklar veya bağımlılıklar edinmeye (alkol, uyuşturucu gibi) neden olabilir. Bu maddeler o an için iyi hissettirse bile ilerleyen zamanlarda çok daha ağır fiziksel ve psikolojik hasarlara yol açabilir. Bir klinik psikolog desteği, zararlı maddelere yönelik alışkanlık zincirini kırmaya, bu alışkanlıklara neden olan yaşamsal stresörleri işlevsel başetme stratejileriyle kontrol altına almaya yardımcı olabilir.

Bazen hayatımızda, gölgemizmiş gibi sürekli takip eden, zihnimize yapışıp bir türlü gitmeyen tekrarlayıcı düşüncelere sahip olabiliriz. Bu düşünceler gündelik ve sosyal yaşamda işlevsizliğe neden olabilir. Sevilen aktiviteleri yapmak ya da işe odaklanmak yerine takıntılı düşüncelerle mücadele etmek zorunda kalınabilir. Bu obsesif düşüncelerden kurtulmak için yapılması gerektiği hissedilen ve yapınca rahatlatan davranış ritüelleri (kompulsiyonlar) geliştirilmiş olabilir; örneğin ışığı kapattığından emin olmak için lavabonun ışığını sürekli kontrol etmek, ütünün fişini çektiğinden emin olmak için ütüyü yanında götürmek gibi. Bir klinik psikolog, bu tekrarlayıcı düşünceleri irdeleyerek çözümlemeye yardımcı olur.

Yakın ilişkilerde, romantik ilişkide ya da evlilikte kendini gergin hissettiğimiz, üstesinden gelemediğimiz, çözüm bulamadığımız anlar olabilir. Sorunu çözmeye çalışırken tartışma, sessiz kalma, içine kapanma, uzaklaşma ya da sürekli kavga etme gibi tepkiler gösterilebilir. Bir evlilik psikoloğu ya da aile terapisti, kişinin ve partnerinin sorunlarını hem bireysel hem de çift olarak dinler, sorunları objektif bir şekilde ele alır ve çözüm için gerekli iletişim becerilerini geliştirmeye yardımcı olur.

Bazen de tedavi edilmesi gereken bir rahatsızlık ya da sorun olmayabilir. Psikologa, tedavi olmak için değil, etrafındaki psikolojisi zorlu insanlarla başetmede zorlanıldığında ve onlarla uyum sağlamaya çalışırken de destek almak için gidilebilir.

Bir Psikologdan Neler Beklenmeli, Neler Beklenmemeli?

Psikologun öncelikle sahip olması gereken en önemli kriter işinde yetkin ve yetkili olmasıdır. İkinci önemli kriter ise insani özelliklere sahip olmasıdır: empati becerisi, aktif dinleme becerisi, sosyal yardım becerisi, analiz ve sentez yeteneği, düşüncelerini net bir şekilde karşıya aktarabilecek bir konuşma becerisi.

Bir psikolog, insanların sahip olduğu sorunlara geniş bir bakış açısıyla yaklaşır, dinler, yargılamaz, öğüt vermez, akıl vermez. Kendi fikirlerini empoze etmez, aksine doğru ve mantıklı düşünmeye sevk eden düşünme yollarını bulmaya teşvik eder. Sorunu objektif olarak, yargılamadan, eleştirmeden dinleyerek anlamaya özen gösterir. Gerektiğinde danışanı daha iyi tanımak için psikolojik testler yoluyla ölçme araçları kullanır.

Nasıl ki bir doktora, avukata ya da tamirciye gitmek bizi zayıf ve yetersiz hissettirmiyorsa, herkesin karşılaşabileceği, zaman zaman başetmekte zorlanılabilecek durumlarda bir uzman psikologa danışmak da zayıflığın değil, farkındalığın ve kendine değer vermenin bir göstergesidir.

APA’ya Göre Psikolojinin Çalışma Alanları

Amerikan Psikoloji Derneği’ne (APA) göre psikologların çalıştığı başlıca alanlar şunlardır:

Gündelik yaşamın psikolojisi, deneysel psikoloji, eğitim psikolojisi, bilişsel psikoloji, davranışsal sinirbilim, gelişim psikolojisi, kişilik psikolojisi, sosyal psikoloji, estetik ve sanat psikolojisi, klinik psikoloji, danışmanlık psikolojisi, endüstri ve örgüt psikolojisi, okul psikolojisi, psikolojik danışmanlık, askeri psikoloji, yetişkin gelişimi ve yaşlanma psikolojisi, mühendislik psikolojisi, rehabilitasyon psikolojisi, tüketici psikolojisi, teorik ve felsefi psikoloji, davranış analizi, topluluk psikolojisi, psikofarmakoloji ve madde bağımlılığı, psikolojik hipnoz, zihinsel ve gelişimsel yetersizlikler, kadın psikolojisi, din ve maneviyat psikolojisi, çocuk ve aile politikası, sağlık psikolojisi, psikanaliz, klinik nöropsikoloji, çift ve aile psikolojisi (aile terapisi, evlilik danışmanlığı), cinsel yönelim ve cinsiyet çeşitliliği, medya psikolojisi, spor ve performans psikolojisi, grup psikoterapileri, bağımlılık psikolojisi ile klinik çocuk ve ergen psikolojisi.