Dikkat Eksikliği / Aşırı Hareketlilik Belirtileri Nelerdir?

Dikkat eksikliği / aşırı hareketlilik (hiperaktivite) bozukluğu, işlevselliği ya da gelişimi bozan, süregiden bir dikkatsizlik ve/ya da aşırı hareketlilik-dürtüsellik örüntüsü ile tanımlanır. Aşağıda bu bozukluğun temel belirtileri yer almaktadır.

Dikkatsizlik Belirtileri

Gelişimsel düzeye göre uygun olmayan ve toplumsal, okulla/işle ilgili etkinlikleri doğrudan olumsuz etkileyen aşağıdaki belirtilerden altı (ya da daha çoğu) en az altı aydır sürüyorsa dikkatsizlikten söz edilebilir. Belirtiler yalnızca karşıt olmanın, karşı gelmenin veya verilen görevleri anlayamamanın bir dışavurumu değildir. 17 yaşında ve daha büyük olanlarda en az beş belirti olması gerekir.

• Ayrıntılara özen göstermemek ya da okul çalışmalarında, işte veya etkinlikler sırasında dikkatsizce yanlışlar yapmak.
• İş yaparken ya da oyun oynarken dikkati sürdürmekte güçlük çekmek.
• Doğrudan kendisine konuşulurken dinlemiyor gibi görünmek.
• Verilen yönergeleri izlememek, okulda verilen görevleri veya işyeri sorumluluklarını tamamlayamamak.
• İşleri ve etkinlikleri düzenlemekte güçlük çekmek (zaman yönetiminin kötü olması, dağınık çalışma).
• Sürekli zihinsel çaba gerektiren işlerden kaçınmak, bu tür işleri sevmemek.
• İşi veya etkinlikleri için gerekli nesneleri kaybetmek (okul gereçleri, anahtarlar, cüzdanlar, telefonlar).
• Dış uyaranlarla dikkatinin kolaylıkla dağılması.
• Günlük etkinliklerinde unutkan olmak (randevulara uymakta, faturaları ödemede güçlük).

Aşırı Hareketlilik ve Dürtüsellik Belirtileri

Yine gelişimsel düzeye göre uygun olmayan ve işlevselliği bozan aşağıdaki belirtilerden altısının (ya da daha çoğunun) en az altı aydır sürmesi gerekir. 17 yaşında ve daha büyük olanlarda en az beş belirti aranır.

• Kıpırdanmak, elleri veya ayakları vurmak ya da oturduğu yerde kıvranmak.
• Oturmasının beklendiği durumlarda yerinden kalkmak.
• Uygunsuz ortamlarda koşturmak ya da tırmanmak (yaşı ileri gençlerde ve erişkinlerde kendini huzursuz hissetmekle sınırlı olabilir).
• Boş zaman etkinliklerine sessizce katılamamak.
• “Her an hareket halinde” olmak, “sanki bir motor takılmış” gibi davranmak.
• Aşırı konuşmak.
• Sorulan soru tamamlanmadan yanıtını yapıştırmak.
• Sırasını bekleyememek.
• Başkalarının sözünü kesmek ya da araya girmek.

Tanı İçin Ek Kriterler

• On iki yaşından önce birkaç dikkatsizlik ya da aşırı hareketlilik-dürtüsellik belirtisi olmuş olmalıdır.
• Birkaç dikkatsizlik ya da aşırı hareketlilik-dürtüsellik belirtisi iki ya da daha çok ortamda (örneğin ev, okul ya da işyeri; arkadaşları ya da akrabalarıyla; diğer etkinlikler sırasında) bulunmalıdır.
• Bu belirtilerin toplumsal, okulla ya da işle ilgili işlevselliği bozduğuna ya da işlevselliğin niteliğini düşürdüğüne ilişkin açık kanıtlar bulunmalıdır.